Öz Eleştiri Nedir? Öz Eleştiri Nasıl Yapılır?

Öz eleştiri, kişinin kendini yargılayabilme ve yeri geldiği zaman gerçekçi bir şekilde eleştirebilme biçimine denilebilir. Bu eleştiriyi tam tamına yapmakta zorlanan birçok insanın olduğunu biliyorum. Çevrenizden pay biçelim. Çevrenizdeki insanların kendisine karşı eleştiri yapabildiğine rast gelmeniz çok düşük bir ihtimaldir; neden çünkü haklı olduklarını düşünürler.

Her zaman haklı olduğunu düşünün bir kimsenin, öz eleştiri yapamayacağını bilmelisiniz. Kimse her zaman haklı değildir. Herkesin bir hatası ve yanlışı olabilir.

Sığ bir beyne sahip olan kişilerin öz eleştiri yapabilme kabiliyetinin çok az olduğu biliniyor. Sonuçta öz eleştiri sonunda kendini “kötü hissetme” olasılığı var. Öyle değil mi? Kötü hissetme yerine, kabullenebilme dürtüsünü ortaya çıkartmalıyız. Çünkü yaptığınız hatanın ardından, hatanın hata olmadığını savunmak çok saçma.

Öz eleştiri yapmak en büyük ders çıkartabilme sığınağıdır. Öz eleştiri yapabilmeye başladıkça, olaylardan, kendinizden ve insanlardan ders çıkartabildiğinizi göreceksiniz. Öz eleştiri cümlelerini verdiğimde de bu durumu anlayacağınızı düşünüyorum.

Öz Eleştiri Nasıl Yapılır?

Gerçekleştirilen eylemlerin ardından yapılan bir yanlış varsa, yaptığı yanlışı kabul edebilmenin yanı sıra bu yanlışı yapmaması gerektiğini de kişinin bilmesi gerekir. Almış olduğunuz kararlarınızın ve yapmış olduğunuz olayların hepsi kusursuz olmak zorunda değil. Sizde insansınız ve yanlış yapabilme hakkınız var. Bu yönelimde ve doğrultuda gidebilirseniz, kendinize karşı öz eleştiri yapabilirsiniz.

Kendinizi dışarıdan bir göz şeklinde izlemeyi de bu sayede öğrenmiş oluyorsunuz. Kendime sık sık öz eleştiri yapmamayı hatırlatıyorum. Ancak çevrenizdeki insanlara nasıl küçük bir yanlış yaptıklarında “olsun, olabilir” tarzında yumuşatıyorsunuz. Kendinize de böyle bir tutumu layık görmelisiniz. Çünkü görmeye çekindiğiniz bu tutumu göstermezseniz, en ufak hatanızda kendinizi yargılayıp, eleştirmeye kalkarsınız. Bu durumsa, benliğinize zarar vermekten başka bir işe yaramayacaktır.

Öz eleştirilerinizi yapıcı bir şekilde gerçekleştirmezseniz de, benliğinize zaman içinde zarar vermeye başlarsınız. Öz saygınız ve öz şefkatiniz zedelenebilir. Benliğinize verdiğiniz değeri incitebilirsiniz. Kendinizle konuşmalarınızı ve yaptığınız eleştirileri elekten geçirmeniz gerektiğinin farkında mısınız? Bu farkındalıkla hareket etmenizi tavsiye ederim.

Öz Eleştiriyi Abartmadan Yapın

Kendinizi eleştiriyorsunuz tamam. Bu iyi bir davranış. Ancak kendinizi ne şekilde ve hangi tepkide eleştiriyorsunuz? Asıl mesele bu. Kendinize davranış şekliniz çok önemli. Çünkü kendinizi acımasız bir şekilde eleştirirseniz, benliğinize duyduğunuz saygı ve sevgi yıpranır. Şefkatsiz ve değersiz bir kişiye dönüşebilirsiniz.

Kendinizi bu farkındalıkla eleştirmenizi öneriyorum. Her şey yerinde güzeldir. Dozunu kaçırmamalısınız. Örnek vereyim: Kesinlikle hata yaptım ve kabul ediyorum. Ancak bunu düzeltebilirim. Sen her zaman hata yaparsın zaten! Nasıl böyle bir enayiliği yaparsın! Gibi söylemlerden uzak durmalısınız.

Söylemek istediğim kendimize karşı anlayışlı ve şefkatli davranmaktan asla vazgeçmiyoruz.

İlgili İçerik: Öz Şefkat Geliştirme Yolları

Yapıcı Eleştiriler Yapıp Ders Çıkartmaya Odaklanın

Yapıcı eleştirilerden kastım, kendinize acımasız davranarak söylediğiniz cümleler tabi ki değil. Yukarıda da belirttiğim gibi, kendinize şefkat ve anlayış duyduğunuz doğrultuda bir eleştiriyle, verdiğim örneklerdeki gibi bir dersten söz ediyorum.

Nasıl mı? Şöyle bir örnek vereyim:

  • Bugün verimsiz bir gündü. Sağlıksız beslendim ve canım hiçbir şey yapmak istemedi. Anladım ki sağlıksız beslenmek insanı bitkin ve halsiz yapıyor. Yani sağlıksız beslenmemeniz gerektiğini çıkarttınız.

Kendinize Dışarıdan Bir Göz İle Bakmayı Öğrenin

Bazen uyguladığım bir yöntemdir kendileri. Çok çok faydasını gördüm; fazlasıyla anlam katan bir metot olduğunu düşünüyorum. Bu metodu şöyle uygulamalısınız: Mesela bir olaya gösterdiğiniz tepkiyi, kendiniz olarak değil de başka bir göz olarak yorumlayın.

Bu yorumlama tabi ki süzgeçten geçirilmeli ve pratikleştirilmelidir. Bazen atlatılması çok güç şeyleri bir tek çırpıda atlatabildiğinizi de göreceğinizden eminim. Yeter ki denemeye çalışın.

Öz Eleştiri Örnekleri

Eleştiri cümlelerinin ardına, bu eleştirinin ardından çıkarttığınız dersleri de söylemeniz mükemmel bir hissiyattır. Ders çıkarttığınızı bilmek içinizi ferahlatabilir. Örnek cümlelerin içinde de bunu vereceğim.

İşte öz eleştiri cümleleri:

  • Bugün Hakan’a onunla birlikte olunca verimsiz olduğumu söyleyerek haksızlık ettim. Oysaki sadece onu yanımdan uzaklaştırmak ve bir anlığına dinlenmek istiyordum.
  • Daha hızlı hareket edebilseydim, dolmuşa yetişebilirdim.
  • Oracıkta hemen her düşündüğümü söylediğim için haksız ilan edildim. Bazen durup beklemeliyim.
  • İşimi yaparken duygularımı kattığım için yanıldım. Duygularımı işimi yaparken geri planda tutmalıyım.
  • Bu ödevi uykusuz bir şekilde gerçekleştirmeye çalıştığım için çokta iyi bir not alamadım. Bir sonraki ödevi uykumu almış bir şekilde gerçekleştirmeliyim.
  • Çok fazla israf ettiğim ve tasarruflu olmadığım için ay sonunda zorlandım. Bir sonraki ay tasarruflu olacağım.
  • Maalesef çok fazla çabalamadığım için bu işte başarısız oldum.
  • Bu işe zaman harcamadığım için battım.
  • Vermek istediğim mesajı, tam olarak ifade edemediğim için anlaşılamadım.
  • Kendime kötü davrandığım için, şefkatli bir birey olamadım. Ancak bundan sonra kendime kötü davranmayacağım.

Öz Eleştiri Yapmazsanız Ne Olur?

Sürekli isyan ve şikayet edebilme potansiyeliniz artar. Çünkü kendinize hiçbir şey kondurmuyor ve sadece karşınıza çıkan olayları değerlendiriyorsunuz. Bu durum ne kadar doğrudur ki? Düşünsenize 40 yaşına geldiniz ve hala “bana hayat kötü davrandı, kader yüzümüze gülmedi, hayat hep çok zordu” gibi bahanelerle hayatınızı idame ettirebiliyorsunuz.

İsyan ve şikayet etmeye alıştıkça ve kendinizdeki hataları görmezden geldikçe hiçbir yere varamazsınız. Yolun yarısında “benzinizin” biteceğine emin olabilirsiniz. Hayattaki başarısızlığınızı, sorunlarınızı veya üşengeçliklerinizi başka insanlara veya dış kaynaklara yüklerseniz, hiçbir zaman kendinize karşı öz eleştiri yapamazsınız. Kendinizi anlayamazsınız.

İnsanın kendini kusursuz zannetmesi ne garip. Yanlış bir adım atabilirsiniz. Ancak yanlış adım attığınızı kabul ettikten sonra o adımı doğrusuyla değiştirebilirsiniz.

Öz eleştiri yapmazsanız ders çıkartamazsınız. Çünkü gerçekleşen olaylar için hep bir bahaneniz elinizdedir “ne zaman güldü ki kader!” Fiyaka cümle, yaz bunu lazım olur.

Kendi başarınızın, kişiliğinizin içindeki cevherlerin sırrı, yaptığınız hataları ve yanlışları görüp kabullenmekte; ve kabullenmenin yanı sıra bu tecrübeyle birlikte hata ve yanlışları doğrusuyla yer değiştirmekte.

Kişi kendindeki eksiklikleri fark etmezse neden bir şeyleri değiştirmek için çabalasın ki? Kendini geliştirmek için, yaptığın yanlışları, hataları ve başına gelenleri kabul edip, düzeltmeye uğraşman lazım.

Paylaş:

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir