Öz Farkındalık Nasıl Geliştirilir?: Benliğinizi Tanıma Sanatı

Öz farkındalık, kendinizin basbayağı her halinizin farkında olabilme becerinize veya halinize denilebilir. Öz farkındalık bir yerde şöyle de açıklanabilir; dikkati kendi üzerine toparlama ve kendini analiz etme. Sık sık farkındalığını kontrol eden ve kendini analiz eden birisi olarak söylüyorum ki, farkındalık zamanla ve istek doğrultusunda geliştirilir.

Öz farkındalığın kişinin “gelişiminde” baş rolü oynadığını düşünenlerdenim. Psikolojide ve kişisel gelişimde farkındalığın önemini anlatmaya kalksam, üç tane tutunamayanlar yazılır galiba. Bu önemi kavrama gücüne sahip olduğunuzu biliyorum. İşin eğlenceli kısmından bahsetmek isterim. Öz farkındalığı yeni yeni fark etmeye başlıyorsanız; şurada şunu yapıyormuşum, burada bunu yaptım, şu tepkiyi verdim. Ardından gelen birçok cümle ve soru.

Duygu, düşünce ve davranışlarınıza ne zaman yöneldiniz? Kendinizi, hislerinizi, zorluklarda gösterdiğiniz tepkileri, duyguları yaşayış biçiminizi takip ettiniz mi? Elbette bunları yapmamış olabilirsiniz. Çünkü kimse “öz farkındalıkla” doğmuyor. Ancak zaman ilerledikçe yapmak istemelisiniz. Kendinizi tanıma yolundaki altın kural öz farkındalıktır.

Farkındalık Nedir?

Farkındalık, beyninizi ve duygularınızı yönetmeye başlamanız demektir. Bu farkındalık sayesinde başarı, insan ilişkileri, psikoloji, ruhsal sağlık gibi alanlarda birçok kez deneyim sahibi olursunuz.

Bitmeyecek bir kişisel farkındalığa sahip olmalısınız. Kendinizin bütün özelliklerinin her daim farkında olamazsınız. Ancak bir alışkanlık haline gelince “şurada şunu yaptım, kesinlikle bu sebepten dolayı oldu.” Diyebilirsiniz. Yani bir nevi kendinizi merak ederek, kendinizi keşfetme operasyonuyla berabersiniz.

Psikoloji farkındalık arayıp bulamadığınız o mutluluğa bedeldir.

Kim olduğunuzu keşfedince hissettiğiniz “özgürlük” duygusunu belki de çoğu şeye değişmeyeceksiniz. Bu duyguyla “asıl” değişiminizin ilk adımlarını atarken, size umarım öncülük edebilirim. Öz farkındalığınızın ne seviyede olduğunu, bu farkındalığı nasıl artırabileceğinizi ve nasıl adımlar atmanız gerektiğini anlatmaya başlıyorum.

Öz Farkındalık Ne İşe Yarar? Öz Farkındalığın Faydaları Nelerdir?

Öz farkındalığın ne işe yarayacağını kabataslak bir şekilde anlatacağım. Çünkü bu konu hakkında kitaplar dahi yazılıyor ve yazılmaya da devam ediyor. Öz farkındalıkla alakalı alabileceğiniz kitapları da yazının sonunda belirteceğim. İşte farkındalığın faydaları:

  • Yaşadığınız problemlerden ve sorunlardan kolayca sıyrılabilme kabiliyeti edinirsiniz. Kendinizin ve olayların farkında olma biçiminiz, sizi sorunlara değil çözümlere odaklar.
  • Öz farkındalıkla birlikte kazanacağınız birçok kavram vardır. Benliğinize duyduğunuz saygı, sevgi ve değer kavramları artış gösterir.
  • Kazanmış olduğunuz farkındalık duygusu ayrı bir özgüven yaratabilir.
  • Kendinizle iyi geçinmeye ve anlaşmaya başlayabilirsiniz.
  • Kendinize karşı anlayışlı ve şefkatli olabilirsiniz.
  • Kendinizle aranızın iyi olduğu gibi çevrenize karşıda potansiyeliniz artar ve değişim sayesinde ilişkileriniz güçlenir.
  • Etkili iletişim kurmada sorunlar yaşamazsınız.
  • Üretkenliğiniz ve yaratıcılığınız artış gösterir.
  • Depresyon, kaygı ve stres gibi durumları öz yönetiminiz sayesinde yönetmekte zorlanmaz ve kısa sürede atlatmaya ihtimaliniz olur.
  • Karar verebilme yeteneğiniz gelişir ve net bir şekilde olayları değerlendirebilme şansınız yükselir. Daha gerçekçi ve pozitif bir şekilde olaylara yaklaşmayı öğrenirsiniz.
  • Disiplinsizlikten kurtulabilirsiniz. Ertelemekten daha çok disiplinli olmanız gerektiğini öğrenirsiniz. Öz disiplininiz yükselir.
  • Bakış açılarınız değişir ve genişler.
  • İnsanlarla empati yapabilme kabiliyetiniz artar.

Öz Farkındalık Nasıl Geliştirilir?

Farkındalık kazanma yolları nelerdir? Gözlem yapabilme yeteneğinizin olduğunu düşünüyor musunuz? Düşüncenizi yormayın, hemen kendinizi ne kadar gözlemlediğinizi sorun kendinize. Çünkü öz farkındalık bir yerden de kendini gözlemleme yeteneğiyle alakalı olan bir durum.

Bu gözlemleme yeteneği zamanla değişim gösterecek ve farkındalığınızın bahsettiğim maddeleri uyguladıktan sonra ilerleme kat ettiğini göreceksiniz. İşte öz farkındalığınızı artırmanın yolları:

Kendinize Soru Sorun

Soru sormak, değerlerinizi, amacınızı, hayattaki duruşunuzu ve karakterinizi belirler. Soru sormanın lezzetini tatmaya bakın; sormak için sormayın. Kendinize realist ve dürüst cevaplar vermeyi bilin. Bu cevapları tartın, ölçün, biçin.

Gelişiminiz ve farkındalığınız için hangisi daha yararlıysa onunla ilerlemeyi tercih edin. Hangi soruları sormanız gerekiyorsa durmayın, kendinize soru sorun.

Amacım ne? Neden bu hayattayım? Nereye doğru gidiyorum? Geleceğimi nasıl inşa etmeliyim? Sorularından sonra neden bu davranışta bulundum? Neden böyle bir hareket yaptım? Neden böyle hissediyorum? Tarzında soruları da kendinize mümkünse sormayı ihmal etmeyin.

Kendinizi ve Duygularınızı Analiz Edin

Kendinizi ve duygularınızı analiz etmeniz gerekiyor. Yaşadığınız duygunun neyden kaynaklandığını bilmek, size ayrı bir farkındalık katacaktır. Öfkenin neden oluştuğuna dair ve neden dinmediğine dair fikrinizin olması lazım. Öfkenizi nasıl yaşıyorsunuz, sevincinizi ve mutluluğunuzu nasıl yaşıyorsunuz, bu tarz soruların cevaplarını bilmek önemli.

Hareketlerinizi, duygularınızı ve davranışlarınızı analiz ederek, öz farkındalığınızı geliştireceğinizi bilmeniz gerek.

Bakış Açınızı Değiştirin

Bakış açınızı değiştirmenin en temel yolunu söylüyorum. Hazır mısınız? Büyük tabloya odaklanmalısınız. Büyük tabloya odaklanırsanız, kendi başınızın çaresine çokta güzel bakıyorsunuz. Kendi huzurunuzu çokta iyi keşfediyorsunuz. Bir yerden sonra insanlarla alıp veremediğiniz bir şeyin kalmadığını ve insanları her halleriyle kabul ettiğinizi göreceksiniz.

Büyük tabloya odaklanmak, bir gün öleceksem neden bunca kinin ve öfkenin içinde ömrümü geçirip duruyorum, haykırışıdır.

Büyük tabloya bakabilme kabiliyetiniz, 60 yaşından sonra da gelebilir, 18 yaşından sonra da. Sizin elinizde olan bir şey. Bakış açınız hayatınızı etkiliyor. Duygularınızı, psikolojinizi, ruh sağlığınızı, beden sağlığınızı ve bunlara dair her şeyi etkiliyor.

Baktığınız açıyı güzelleştirin, değiştirin.

Konfor Alanınızı Terk Edin

Konfor alanını terk etmek insanı günceller. Yeni bilgiler edindirir, yeni insanlar ve yeni yapılarla karşılaşırsınız. Yeni binalar, yeni yüzler, yeni caddelerle karşılaşmak insanın zihninde farklı bir yer açıyor.

Zamanında yapamadığım ancak şimdi sık sık uyguladığım metot. Konfor alanını cesurca terk et!

Göreceğiniz her yeni şey, tanıyacağınız her yeni insan sizin öz farkındalığınıza katkı sağlayacak. Gezin, görün, geçirin.

İlgili İçerik: Konfor Alanı Nedir?

Okuyun

Okuyun, okuyun, okuyun… bu hikayeyi her yerde görmüşsünüzdür. Bu tür konuların vazgeçilmezi, okumak. Sadece “kitap okuyun” diyerek sınırlandırmak istemediğim bir madde. Kitap okuyun tabi ki ancak dergi, gazete veya blog da okuyun. Okumanız gereken ne varsa okuyun.

Kendinize iyi gelen şeyler okuyun. Karşıt fikirler okuyun, iletişim becerilerini okuyun, nezaketi ve psikolojiyi okuyun. Birçok konu var; ilgi alanlarınızı değerlendirin ve sadece okuyun. Yeter ki akışına bırakın ve okuyun. Kafanızda bir bilge yaratıyorsunuz. Bunun farkına varmaksızın okuyun.

Günlük Tutun

Yaşadıklarınızı sürekli içinizde tutmak, giden bir döngünün devamını getirmek gibi bir şey. Ortada bir döngü var kabul ediyorum. Bu döngüyü günlük farkındalıklarla aşmayı deneyeceksiniz. Bu farkındalığı sağlayabilmek için “günlük tutmaya” ihtiyacınız var.

Günlük tutmanın bilimsel olarak da farkındalığı artırdığını biliyor olmalısınız. Bilmiyorsanız, bu bilgiyi burada öğrenmiş olun. Böylelikle hem farkındalığınız, hem de yazma beceriniz günler geçtikçe gelişim gösterecek. Her gün yapamıyorsanız bile, haftanın 4 günü yapmaya çalışın.

Hissettiklerinizi ve Davranışlarınızı Yazıya Dökün

Hissettiğiniz duyguları içinizde tutmanız doğru değildir. Bu zamana kadar belki de hissettiklerinizi sürekli içinizde tuttunuz ve her şeyi içinizde yaşadınız. Küçükken öfkemi hep içimde yaşardım; bağırmak yasaktı. Kendimi hep tuttum ve sakındım. Yetişkin çağında birçok sorunla karşılaştım. Bu durum kişiliğimi oluştururken zarar verdi. İnsan yaralı bir çocukluk geçirince, böyle şeyleri dert etmiyor değil.

İhmal etmeyin duygularınızı. Fırlatın göğe, tutmayın. Davranışlarınızı da yazıya dökerek, ayrı bir farkındalık oluşturabileceğinizi bilmelisiniz.

Kusursuz Bir Şekilde Dinlemeyi Öğrenin

Çok basit, kusursuz bir dinleyici olmayı öğrenin. Kafanızda hiçbir şey olmadan, karşınızdaki kişinin duygularını ve anlattıklarını anlamaya çalışın. Ona karşın söyleyeceğiniz bir şeyi düşünmek yerine, onu dinleyin. Ondan sonra cevap verirsiniz.

Dinleyici olmanın keyfiyle birlikte karşınızdakine bir psikologmuşsunuz gibi yaklaşmayı öğreniyorsunuz. Kendinizle anlaşabildiğiniz gibi, karşınızdaki insanlarla da fazlasıyla iyi anlaşmaya başlıyorsunuz.

Kendinize Başka Bir Gözle Bakmayı Öğrenin

Başka bir göz derken; kendi yaşadığınız hayata başka birisiymiş gibi bakmanızı söylüyorum. Kendi iç sesinize, dışarı bir gözle bakmayı başarabilirseniz, iç sesinizin yapıcı bir iç ses mi, yoksa eleştirel bir iç ses mi, olduğunu anlarsınız.

Hayatınızda giden durumlara nasıl yaklaştığınızı görürsünüz. Kendinizi dış bir gözden analiz edin.

Bilinçli Farkındalığınızı Geliştirin

Öncelikle bilinçli farkındalığın ne olduğunu söylemeliyim. Bilinçli farkındalık gün içinde her tür somut hareketinizi hissedebilme halinize denilir. Bu durumu size şu şekilde açıklayım:

  • Yemek yerken, doymak için yemek yerine, yemekten tat almak için yemeye çalışın. Yemeğin damağınızda yarattığı lezzete odaklanın.
  • Yürürken sadece yürümek için değil. Yere bastığınızı yeri hissetmek için yürüyün. Hareket eden bacağınızı hissedin.

Bu tarz hissedişlere bilinçli farkındalık diyoruz. Hayatınızın her noktasında ve alanında her daim bilinçli farkındalık yapma şansınız bulunuyor. İstediğiniz her yerde bu farkındalığı uygulayarak, öz farkındalığınıza da katkıda bulunursunuz.

İlgili İçerik: Bilinçli Farkındalık Nedir?

Kendinize Ait Bir Alan Oluşturun

Bu alanın içinde kendinizi dinleyebileceğinizi bilin. Kendinize dair bir yerde kendinizi dinlemeyi, kendinizle muhakeme yapabilmeyi ve kendinizi yaşamayı öğrenirsiniz. Kendinizi yaşamayı öğrenirken, kendinizle vakit geçirmeyi de ihmal etmeyin.

Kendinizle vakit geçirmeyi keyifli hale getirmeye başlarsanız, öz farkındalığınızın daha fazla gelişim gösterdiğini zaman içinde hissedeceksiniz.

Meditasyon Yapın

Meditasyon yapmak sadece öz farkındalığınızı değil, özünüze dair hangi duygu ve kavram çeşidi varsa geliştirir. Öz saygı, öz farkındalık, öz değer ve öz şefkat gibi duygularınızı meditasyon yaparak geliştirme imkanınız var.

Meditasyonun beden ve ruh sağlığına karşı faydalarını illa ki duymuşsunuzdur. Belki meditasyonun nasıl yapılacağı hakkında bir fikriniz yoktur. Fikir kazanabilmek adına aşağıdaki içeriği mutlaka okuyun.

İlgili İçerik: Meditasyon Nasıl Yapılır?

Yeni Hobiler Edinin

Öncelikli amacınız, yeni hobiler edinme fırsatı yaratmak olmalı. Mesela bir ilgi alanınızın olduğunu nasıl keşfedersiniz; alanlar keşfederek. Bu duruma da böyle yaklaşmanızı tavsiye ediyorum. Hobiler keşfedin ve içinden size en uyumlu olanını hayatınızın bir yerine koyun.

Uğraşlarınızı ve tutkularınızı sevdiğiniz şeyleri bilmek çok anlamlıdır. Öz farkındalığınıza dair fikir sahibi olmanıza yardımcı olur.

Değişime Açık Olun

Değişime kapalı biriyseniz, bu söylediklerimin hiçbirini zaten uygulamadan bırakacaksınız. Çünkü değişimden korkmak, kabuğundan sıyrılamamaktır. Değişimden korkmak, gelişime isyancılıktır. Yani her insanın değişebileceğini, kişiye her yaşın ve her zamanın ayrı şeyler katabileceğini unutmayın.

Öz Farkındalıklı Bireyin Kişisel Özellikleri Nelerdir?

Öz farkındalığın sayesinde oluşan birçok kişisel özellik var. Farkındalık sahibi olan kişilerin özellikleri:

  • Yapıcı ve ılımlıdır. Kavgadan ve gürültüden hiçbir şey kazanamayacaklarını bilirler. O yüzden yapıcı olma yolunda giderler.
  • Öz güven sahibi kişilerdir. Kendilerine olan güvenlerini tartışmasız bilirler. Kendilerine olan inançları ve güvenleri sayesinde birçok şeyi başarmışlardır.
  • Kendileriyle vakit geçirmeyi bilirler.
  • Kendileriyle barışık insanlardır.
  • Kendilerine karşı objektif bir gözle bakarlar. Ve bu sayede öz eleştiri yapabilirler.

Öz farkındalığın kesinlikle zamanla gelişeceğini ve kişisel özelliklerinizin zaman içinde oluşmaya başladığını hissedeceksiniz. Farkındalığın gelişmesi konusunda sabırla davranıp, söylediğim yöntemleri uygulamanız halinde, aradaki farkı göreceğinizden şüpheniz olmasın.

Paylaş:

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir